Webtoegankelijkheid is niet vanzelfsprekend

deur waar een steutel met een hart op zit voor webtoegankelijkheid

Digitalisering van de maatschappij

Webtoegankelijkheid of web accessibility is niet vanzelfsprekend. Allerlei zaken in onze maatschappij worden per internet afgehandeld. Voor veel mensen, bedrijven en overheidsinstanties is de digitalisering een positieve ontwikkeling. Zo leg je snel contact en wissel je makkelijk informatie uit.

Ik (bouwjaar 1970) ben niet met een tablet in mijn hand geboren. Toch kan ik me uitstekend op het internet redden. Maar hoe zit het nu met die aanzienlijke groep burgers, die dat niet of nauwelijks kan. Of wel weet hoe en toch moeilijk of niet mee kan doen als het gaat om communicatie via het web.

Onvolledige webtoegankelijkheid door slecht gebouwde websites

Internet speelt een centrale rol in onze samenleving. We regelen onze geldzaken online en bestellen ook steeds meer bij webshops. De teller gaat richting de 10 miljard euro! Daarnaast verspreidt de overheid steeds meer informatie via het internet en kun je daar ook veel dingen regelen. Mensen met een beperking maken vaak van hulpapparatuur gebruik om de computer te bedienen. Hiermee kunnen ze prima van internet gebruikmaken, mits websites goed gebouwd zijn. En dáár schort het nog behoorlijk aan.

Mensen met een beperking

Kaart met tekst about usNederland telt ruim 2,5 miljoen mensen met uiteenlopende beperkingen. Dat is ongeveer 15% van de bevolking. Denk bij een beperking aan slechthorend of doof, slechtziend,  blind of kleurenblind. Een bipolaire stoornis, angst, depressie of ADHD. En mensen met een beperkte handfunctie of foto epilepsie. Om maar eens een paar beperkingen te noemen.

Ik heb daar tot voor kort nooit echt bij stilgestaan maar ben wel benieuwd hoe deze mensen hun weg op het internet vinden. Ik ben begonnen met wat onderzoek. En heb me ingelezen waar we in Nederland staan met de webtoegankelijkheid en wat het inhoudt.

De betekenis van webtoegankelijkheid

Webtoegankelijkheid of web accessibility betekent het web toegankelijk maken voor iedereen, inclusief ouderen en mensen met een functiebeperking. Webtoegankelijkheid is namelijk niet voor iedereen vanzelfsprekend. Het gaat (zeker in Nederland) niet om de daadwerkelijke toegang tot het internet, maar vooral om bruikbaarheid van de aangeboden diensten en informatie voor mensen met een beperking.

Een beperking levert tegenwoordig gelukkig niet zo’n groot probleem op als vroeger. Iemand die blind is, hoeft geen gebruik meer te maken van braille. Veel informatie is (vooral online) goed toegankelijk beschikbaar. Er zijn veel handige tools voorhanden en er komen steeds nieuwe bij. Blind of Slechtziend.nl heeft veel hulpmiddelen maar ook Optelec biedt oplossingen: van leeshulpmiddelen tot een sprekende telefoon.

Misschien is het je al opgevallen. Aan de rechterbovenkant van mijn beeldscherm zit een icoontje. Een poppetje in een rolstoel. Als je daarop klikt kun je allerlei dingen doen. Het lettertype veranderen of vergroter. De links op de webpagina een hele heldere kleur geven. De tekst laten voorlezen en nog veel meer.

Ik heb dit stukje software van equalweb geïnstalleerd. Met behulp van een gratis account. Daarom voldoe ik slechts gedeeltelijk, voor ongeveer 50%, aan de minimale eisen voor volledige webtoegankelijkheid. Het liefst zou ik mijn website helemaal webtoegankelijk hebben. Dat is een hele dure grap als je net begint.

Vooralsnog doe ik het voor mijn gevoel op halve kracht, wat niet helemaal goed voelt. Wel heb ik een webtoegankelijk thema gekozen en probeer met zoveel mogelijk zaken rekening te houden. Onder het motto dat alle kleine beetjes helpen.

Overheid en bedrijfsleven

Als de technologie zo ver gevorderd is, waar maken we ons dan nog druk over? Waarom is webtoegankelijkheid niet gewoon geregeld? Nou, de nieuwste software kan veel. Maar die software is afhankelijk van programmeurs.

En ook als gebruiker van een Content Management Systeem (CMS) heb je zelf een verantwoordelijkheid. Door bijvoorbeeld een beschrijving van een afbeelding in je mediabibliotheek op te nemen. Het is een hele kleine moeite en je doet er heel veel mensen een plezier mee. Dan rijst meteen de vraag: waar staan de overheid en het bedrijfsleven hiermee op dit moment?

De overheid is een eind op weg

Voor de (semi-)overheid is geregeld dat iedereen ermee zaken moet kunnen doen. Burgers hebben tenslotte geen keuze. Je kunt maar bij één (semi-)overheid terecht. Per 1 juli 2018 is webtoegankelijkheid verplicht. Voldoe je nog niet aan de gestelde criteria, dan moet je een plan van aanpak hebben. Daarin staat hoe je denkt in 2020 wél aan die verplichting te kunnen voldoen. Dit jaar. Alle wet- en regelgeving, zowel nationaal als internationaal, kun je nalezen op de pagina van de Stichting Accessibility. Over deze stichting zo meteen meer.

Bij de overheid, scholen, openbaar vervoer, welzijn en zorg, energiebedrijven en alles wat verder onder (semi-)overheid valt, is het in theorie goed geregeld. De praktijk wijst echter uit dat er nog veel werk aan de winkel is. Wacht even, winkels, webwinkels, hebben die hun zaakjes netjes geregeld?

Het bedrijfsleven moet aan de bak

Online betalen twee computers met creditcard en tasjeOok het bedrijfsleven moet natuurlijk toegankelijk zijn voor iedereen. Dat is niet alleen wettelijk verplicht maar ook lucratief. Daarom is het best raar dat dit besef zo weinig leeft bij bedrijven. Want je mist zo een flink aandeel van je potentiële klanten en daarmee je contact en omzet. Een gat in de markt, naast het morele oogpunt.

Waarmerk Drempelvrij

In december 2015 ontving Thuiswinkel.org het Waarmerk Drempelvrij van Stichting Accessibility. Marketing Manager Jacqueline van der Burg vertelde toen over het belang van digitale toegankelijkheid voor webwinkels. “In commercieel opzicht is toegankelijkheid behoorlijk interessant, want ook Google is doof en blind. Thuiswinkel.org is de belangenvereniging voor e-commerce, waar meer dan 2200 webwinkels (NB: anno 2020 hopelijk veel meer) zich bij hebben aangesloten. De vereniging certificeert webshops met het keurmerk Thuiswinkel Waarborg, op onderdelen als veiligheid, financiële stabiliteit en wetgeving“.

“Digitale toegankelijkheid gaat over elk aspect in je website, vergelijkbaar met toegankelijkheid in de fysieke wereld. Je kunt wel een trapje drempelvrij maken, maar als de rest van het gebouw niet toegankelijk is hebben mensen met een beperking er uiteindelijk niets aan. Dat geldt net zo goed voor websites. Vooral de techniek moet zich daarin goed voorbereiden. Mijn advies is dan ook om vooraf goed te kijken of een webbouwer gecertificeerd is in digitale toegankelijkheid. Je kunt het beter gelijk in een keer goed invoeren, dan dat je later allerlei zaken moet herstellen.”, aldus Jacqueline destijds.

Maatschappelijk ondernemen, inclusief denken, niemand buitensluiten, iedereen moet mee kunnen doen. We hebben zijn het er allemaal over eens. Toepassen is een ander verhaal. Tijd voor “geen woorden maar daden”. Nu heb je al een paar keer de Stichting Accessibility voorbij zien komen. Wat doet deze stichting?

Stichting Accessibility

De Stichting Accessibility is een deskundige, onafhankelijke partner in kwaliteit en toegankelijkheid van ICT. Met hun dienstverlening, expertise en netwerk ondersteunt de stichting een organisatie bij de ontwikkeling en het beheer van toegankelijke websites en apps. Accessibility is een sociale onderneming. Inkomsten vloeien terug in research en development die bijdragen aan hun missie: een drempelloze digitale wereld voor iedereen. Aldus de tekst van de stichting zelf op de home pagina.

Wat de Stichting Accessibility voor jou kan betekenen

Het is eenvoudiger geworden om een toegankelijkheidsverklaring te maken voor je website of mobiele applicatie. In november 2018 is namelijk de Accessibility Statement Generator Tool gelanceerd. Die is gebouwd door Stichting Accessibility vanuit de Education and Outreach Working Group van het W3C. Dit is de organisatie die de standaarden voor het web vaststelt. Dit in nauwe samenwerking met Europese landen. Deze tool maakt het gemakkelijk om daaraan te voldoen (als je de vragen begrijpt).

Gratis tool beschikbaar

De tool is gratis online beschikbaar. Dat komt goed uit want wij Nederlanders zijn gek op gratis. Hij kan jou helpen om voor je organisatie of bedrijf een persoonlijke toegankelijkheidsverklaring te maken over je website, app of ander digitaal middel. De toegankelijkheidsverklaring kan na het invullen van de vragen gedownload worden en verder worden aangepast aan de stijl van de organisatie.

De tool is nu nog Engelstalig maar er wordt gewerkt aan een Nederlandse versie. Voorwaarde is wél dat je over een behoorlijke programmeerkennis moet beschikken. Want de meeste vragen zijn voor een leek niet makkelijk te beantwoorden. Het is toch het beste om, als je dat wilt, je website te laten checken door een expert op dit gebied.

Hulp bij de (ver)bouw van je website

computer en bloemenDe (ver)bouw van een website wil je zo soepel en efficient mogelijk laten verlopen. Dan kan het veel tijd besparen als je een deel van het werk extern laat doen. De stichting kan werkzaamheden voor je verrichten als het gaat om specialistische klussen zoals video’s of pdf’s toegankelijk maken. Of als het gaat om online formulieren toegankelijk inrichten. Er werken mensen met heel veel kennis op het gebied van webtoegankelijkheid.

Een training volgen

Ook kun je bij de stichting Accessibility trainingen volgen. In een technische training voor front developers leer je alles wat je als Front-Ender moet weten om toegankelijke webpagina’s te bouwen. Althans, dat is de theorie. In de praktijk blijkt dat je zelf wel uit moet zoeken hoe je dat binnen een Content Management Systeem in moet richten.

Tijdens de training komt ook de relatie van toegankelijkheid met zoekmachine optimalisatie (SEO) aan de orde. Veel (overheids-)organisaties vragen aantoonbare kennis over digitale toegankelijkheid. Met een certificaat van de Stichting sta je met 1-0 vóór.

Geen excuus Truus

Puur uit interesse vroeg ik een paar weken geleden aan een bedrijf waar ik hun toegankelijkheidsverklaring kon vinden. Gewoon als test. Ik had net een nieuwe checklist voor zoekmachineoptimalisatie opgestuurd gekregen. Verbaasd reageerde de medewerkster “Ik heb op internet veel gevonden maar wat moeten wij als online marketingbureau hiermee?“. Toen heb ik zo’n beetje dit verhaal teruggestuurd. En vervolgens bleef het stil.

Het is vaak geen onwil maar mensen zijn gewoon niet op de hoogte, staan er niet bij stil. Dat is echter geen excuus meer om jouw website zo  toegankelijk mogelijk voor iedereen te krijgen. En je kunt er zelfs een keurmerk voor aanvragen. Dus laten we er met z’n allen voor zorgen dat, het liefst zo snel mogelijk, iedereen die leuke broek op internet kan bestellen. Of nog even van de vroegboekkorting kan genieten.

Filmpje van web(on)toegankelijkheid

Ik heb hier een link geplaatst naar een filmpje, dat op de Facebookpagina van de Stichting Accessibility staat. Je kunt zelf zien hoe mensen problemen hebben met dingen, die op een simpele manier opgelost kunnen worden.

Tooltip

Wil jij zelf je kijken of jouw tekstbestand toegankelijk is? Hier is een link naar een eenvoudig artikel hoe je dat kunt doen.

Ik zal in de toekomst regelmatig een blog schrijven over webtoegankelijkheid. Ken jij mensen met een beperking, die moeite hebben met internet? Laat het me weten; ik kom graag met ze in contact. Dan is er nog iets wat ik weer op wil pakken. Onderzoek naar scholen of universiteiten, die webtoegankelijk programmeren standaard aanbieden.

Ik ben hier vorig jaar mee begonnen. Verder dan “dan moet je het per school navragen” ben ik nog niet gekomen. Dus ook voor tips in die richting sta ik open. En ga ik tussen de bedrijven verder door met onderzoek, lobbyen en hopelijk iets bijdragen aan dit, voor mij belangrijke, onderwerp.

“Wat heb ik hieraan?” denk je wellicht. Misschien helemaal niets. Niet alle blogs worden vanuit commercieel oogpunt geschreven. Als ik hiermee 1 persoon kan bereiken en bewustwording kweek is mijn missie geslaagd.

Geef een reactie